Làm thế nào độ ẩm không khí ảnh hưởng đến sự lan truyền vi rút corona?

Khi chúng ta chuyển từ mùa đông lạnh sang mùa xuân ấm hơn, đại dịch COVID-19 có thể phụ thuộc lớn vào độ ẩm không khí và nhiệt độ không khí.

Chu trình theo mùa của các bệnh vi rút đường hô hấp đã được biết đến trong vòng hàng ngàn năm và đóng một vai trò sống còn trong việc truyền bệnh vi rút đường hô hấp. Việc bùng phát dịch bệnh SARS do SARS-CoV-1 và COVID-19 do SARS-CoV-2 gây ra cũng đã xảy ra vào mùa đông. Các bệnh cúm và cảm thường xảy ra trong suốt mùa đông. Cơ chế của bản chất truyền nhiễm vi rút đường hô hấp theo mùa đã được nghiên cứu và tranh luận nhiều năm. 

Mối liên kết giữa bùng phát vi rút và mùa đã là chủ đề của nhiều nghiên cứu. Theo như nghiên cứu này (1) thì 2 nhân tố chính góp phần vào sự liên kết này là những thay đổi của các tham số môi trường và hành vi của con người.

Cụ thể sự khác nhau về nhiệt độ và độ ẩm ảnh hưởng đến vi rút lan truyền ổn định thế nào. Ví dụ như không khí mà không thông gió,  khô,  lạnh có thể góp phần vào việc lan truyền vi rút cúm ở mùa đông.

Làm thế nào mà không khí khô và lạnh của mùa đông ảnh hưởng đến sức đề kháng và sự lan truyền của vi rút corona?

Thứ nhất: Khi mà không khí khô, lạnh ở trong nhà và được sưởi ấm, thì độ ẩm tương đối trong nhà giảm đi khoảng 20%. Sự giảm độ ẩm như vậy làm cho các hạt chứa vi rút lở lửng trên không di chuyển dễ dàng hơn.

Thứ hai: Các cơ quan tế bào bên ngoài như tóc gọi là các mao không hoạt động tốt trong các điều kiện khô. Chúng không thể đuổi các hạt chứa vi rút ra khỏi được.

Ngoài ra: Các nghiên cứu trên chuột đã chỉ ra rằng hệ miễn dịch phản ứng lại vi rút là ít hiệu quả hơn ở các điều kiện môi trường không khí khô hơn. Ví dụ độ ẩm tương đối 10-20% thì truyền nhiễm vi rút cúm nhanh hơn ở điều kiện độ ẩm tương đối 50%.

Tuy nhiên độ ẩm ngoài trời mà quá cao thì cũng có thể ảnh hưởng đến sự lan truyền của vi rút. Ví dụ, ở các khu vực nhiệt đới ẩm, các hạt lơ lửng trong không khí mà chứa vi rút rơi xuống bề mặt ở trong nhà và như vậy làm cho vi rút có thể sống lâu hơn trong nhà. Nhiều toà nhà, chung cư và nhà dân không có thông gió tốt, và con người thường sống gần sát nhau thì lợi ích của độ ẩm cao hơn bị giảm. Trong khi đó 90% cuộc sống của các nước phát triển là ở trong nhà.

Một số nghiên cứu trên chuột cho thấy độ ẩm tương đối của môi trường =50% là lý tưởng góp phần vào làm sạch vi rút và hệ miễn dịch phản ứng lại vi rút hiệu quả hơn.

Ngoài ra các bạn có thể đọc lại:

Coronaviruses phát hiện rõ vào mùa đông giữa các tháng 12 và tháng 4 và không phát hiện thấy ở các tháng mùa hè

(1) https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-virology-012420-022445?fbclid=IwAR3TDyMAzFQz32SNsTfvojkF2mjjVNC-coifZstIvB3PaZArOXmFOgdfu-c