Tại sao Hanoi có mưa rào rải rác? Không nắng nóng nhưng vẫn oi nóng. Vì sao?

 Trước khi phân tích thời tiết thì cũng cần nhớ là chỉ còn 1 ngày nữa là hết tháng 7 và cũng là lúc mà Hanoi đã qua thời kỳ nóng nhất trong năm (xem hình dưới từ phân tích số liệu nhiều thập kỷ qua). Đến cuối tháng 8 thì bức xạ mặt trời vào thời kỳ suy giảm nhiều và làm cho nhiệt độ tiếp tục giảm.

 

 

Hôm qua và hôm nay Hanoi bắt đầu có mưa rào rải rác nhiều nơi nhiệt độ đã giảm hơn so với tuần trước.

Còn đây là ở Nam Định thì  nhiệt độ giảm nhiều hơn nhiều hơn do hiệu ứng ảnh hưởng của đô thị ít hơn Hanoi và gần biển hơn

Nhưng trời nhiều khi oi bức vì sao? Do lượng hơi nước trong khí quyển thực còn cao (xem hình nhiệt độ điểm sương trên).

Mưa rào rải rác ở Hanoi nhưng không mưa diện rộng. Vì sao?

Một trong những nguyên lý cơ bản là mưa giông là một dạng đối lưu trong đó các khối không khí tăng bốc lên trên. Một yêu cầu quan trọng đối với sự đối lưu là sự thay đổi lớn về nhiệt độ theo phương thẳng đứng. Vì vậy, làm mát trên cao hoặc làm nóng gần bề mặt giúp tăng sự thay đổi nhiệt độ thúc đẩy đối lưu (giống như chúng ta chứng kiến nấu cơm). Khu vực địa hình nhiều núi, nhiệt độ thay đổi theo độ cao lớn hơn vì các ngọn núi hoạt động như một nguồn nhiệt tăng cao. Bạn có thể coi nhiệt độ là như nhau ở mức cao trên cả vùng núi và vùng đồng bằng, nhưng vùng núi hoạt động như một lò sưởi ở một số độ cao (do sự nóng lên của mặt trời vào ban ngày), ép vùng này thay đổi nhiệt độ trong một phạm vi độ cao ít hơn . Điều này tạo ra sự thay đổi nhiệt độ lớn hơn ở trên cao làm tăng tính bất ổn, làm tăng mưa giông. (có thể nhìn vào số liệu năng lượng tiềm năng có thể gây ra đối lưu).

Bây giờ chúng ta đang ở đầu mùa hè khi mặt trời có thể đốt nóng một cách hiệu quả. Chỉ cần không khí mát hơn bình thường ở trên cao là tạo ra đối lưu ngay lập tức và trong mấy ngày qua chiều tối là lúc mà một đợt rãnh áp suất thấp yếu lạnh hình thành thay cho sống áp cao nóng ở trên cao. 

Trong cả tuần sau thì Hanoi trời tiếp tục nắng và hơi oi bức do lượng hơi nước cao ban ngày.

Hanoi có mưa rào rải rác vài nơi chủ yếu vào gần sáng. Nắng nóng gay gắt bỏng rát cũng KHÔNG thể có trong ít nhất hết tuần sau ở miền Bắc.

Chơi bóng đá có thể dẫn đến bệnh Alzheimer?

Một nghiên cứu vào tháng 3 năm 2023 cho thấy các vận động viên chơi bóng đá có nguy cơ mắc bệnh Alzheimer và các chứng mất trí khác cao hơn. Bệnh thoái hóa thần kinh cao hơn đáng kể ở những cầu thủ bóng đá nam chơi trong đội bóng hàng đầu so với dân số nói chung. 

Findings

Of 7386 football players who had played at least one game in the top Swedish division between Aug 1, 1924, and Dec 31, 2019, 182 players were excluded for an unretrievable personal identity number, and 417 were excluded due to their number not being identified in the Total Population Register. After a further exclusion of 780 players and 11 627 controls who were born outside of Sweden and who had immigrated to the country after age 15 years, 6007 football players (510 goalkeepers) were included in the study population along with 56 168 matched controls. During follow-up to Dec 31, 2020, 537 (8·9%) of 6007 football players and 3485 (6·2%) of 56 168 controls were diagnosed with neurodegenerative disease. The risk of neurodegenerative disease was higher among football players than controls (hazard ratio [HR] 1·46 [95% CI 1·33–1·60]). Alzheimer's disease and other dementias were more common among football players than controls (HR 1·62 [95% CI 1·47–1·78]), significant group differences were not observed for motor neuron disease (HR 1·27 [0·73–2·22]), and Parkinson's disease was less common among football players (HR 0·68 [0·52–0·89]). The risk of neurodegenerative disease was higher for outfield players than controls (HR 1·50 [95% CI 1·36–1·65]) but not for goalkeepers versus controls (HR 1·07 [0·78–1·47]), and outfield players had a higher risk of neurodegenerative disease than did goalkeepers (HR 1·43 [1·03–1·99]). All-cause mortality was slightly lower among football players than controls (HR 0·95 [95% CI 0·91–0·99]).

Interpretation

In this cohort study, male football players who had played in the Swedish top division had a significantly increased risk of neurodegenerative disease compared with population controls. The risk increase was observed for Alzheimer's disease and other dementias but not for other types of neurodegenerative disease, and among outfield players, but not among goalkeepers. Our study expands on the data that can be used to assess and manage risks in the sport.

Neurodegenerative disease among male elite football (soccer) players in Sweden: a cohort study - The Lancet Public Health

Một nghiên cứu khác được công bố trên Tạp chí Y học New England cho thấy các cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp có tỷ lệ tử vong do các bệnh thoái hóa thần kinh cao hơn 3,5 lần so với dân số nói chung. 

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1908483

Điều này đặt ra câu hỏi, bóng đá có hại cho não không? 

Một đánh giá có hệ thống về các nghiên cứu về mối quan hệ giữa việc sử dụng rượu và nguy cơ mắc bệnh cho thấy rằng ngay cả việc sử dụng rượu ở mức độ thấp cũng có thể làm tăng khả năng phát triển các bệnh như ung thư và bệnh tim.

 Một đánh giá có hệ thống về các nghiên cứu về mối quan hệ giữa việc sử dụng rượu và nguy cơ mắc bệnh cho thấy rằng ngay cả việc sử dụng rượu ở mức độ thấp cũng có thể làm tăng khả năng phát triển các bệnh như ung thư và bệnh tim. 

Các tác giả đã chọn lọc qua 6.000 bài báo được xuất bản từ năm 2017 đến tháng 3 năm 2021, chọn ra 14 phân tích tổng hợp đáp ứng các tiêu chí nghiên cứu để đưa vào đánh giá có hệ thống của họ, cập nhật các phát hiện của Hướng dẫn của Úc năm 2020 để Giảm Rủi ro Sức khỏe do Uống Rượu (2007–2020) )

More information: Christine Levesque et al, A systematic review of relative risks for the relationships between chronic alcohol use and the occurrence of disease, Alcohol: Clinical and Experimental Research (2023). DOI: 10.1111/acer.15121

https://medicalxpress.com/news/2023-07-alcohol-disease-systematic.html

Đón thời tiết lý tưởng giữa mùa hè, vậy cuối tuần này thì sao?

 Đã đến lúc chúng ta thôi phải than phiền về những đợt nắng nóng bỏng rát của mùa hè trong thời gian vừa qua. Mùa hè đã đi được gần như một nửa quãng đường và giờ là chúng ta cùng nhau thưởng thức thời tiết lý tưởng giữa mùa hè. Hôm nay Hanoi đã có mưa nhỏ và nhiệt độ đã giảm xuống thấp đến tận 24C chiều tối này (xem hình dưới). Chỉ qua một đêm là chênh lệch nhiệt độ gần 15C. Đó là khí hậu điển hình của miền Bắc do ảnh hưởng của tương tác với vùng ôn đới.

Sau khi cơn bão tan thì sự di chuyển của khối không khí biển mát tiếp tục được bổ sung làm cho nhiệt độ cao nhất tuần này dự báo là không vượt quá 32C. Chất lượng không khí tiếp tục tốt.

Còn mưa thì sao? Mưa còn rải rác hết hôm nay và sáng mai sau đó là trời có mây. Trời quang mây và  nắng trở lại từ thứ 6 đến hết CN. 

Do vậy cuối tuần sẽ thực sự là lý tưởng vì trời nắng nhưng không oi nóng, không mưa và khá dễ chịu. Nhiệt độ cao nhất không quá 32C. Chất lượng không khí cũng tốt.

Enjoy your weekend!

Nghiên cứu mới trên Nature: Bệnh bạch cầu lymphoblastic cấp tính (ALL) ( bệnh ung thư phổ biến nhất ở trẻ em) và hệ vi sinh vật đường ruột

Bằng chứng tích lũy cho thấy rằng trẻ em mắc ALL tại thời điểm chẩn đoán có thể có sự chậm trưởng thành của hệ vi sinh vật đường ruột so với trẻ khỏe mạnh.

Phát hiện này có thể liên quan đến các yếu tố dịch tễ học đầu đời trước đây được xác định là chỉ số rủi ro đối với ALL thời thơ ấu bao gồm:

sinh mổ, cho con bú ngắn hoặc không cho con bú, ít tiếp xúc xã hội trong thời thơ ấu và chế độ ăn uống không lành mạnh (giảm tiêu thụ chất xơ và tăng lượng calo).

The development of the gut microbiome during early childhood consists of four different stages (acquisition, developmental, transitional and stable) that are characterized by stereotypic changes in diversity and composition30. a, During the first 3 years of life, the gut microbiome exhibits increasing richness and evenness within individual samples (α-diversity)50,56 and decreasing compositional differences compared with adults (β-diversity)61, followed by gross stabilization. Different early-life exposures can either advance or delay the maturation trajectories of the gut microbiome. b, Recent longitudinal studies of healthy children have also revealed evolutionary-conserved changes in the relative abundance of major bacterial phyla during the first 3 years of life30,50. Depicted trends in different gut microbiome metrics are estimates on the basis of the results of three recently published studies (Supplementary Table 1).

Các yếu tố rủi ro xã hội và lối sống này được chia sẻ với bệnh tiểu đường loại 1 và dị ứng, làm tăng khả năng thiếu hụt mồi miễn dịch cơ bản phổ biến. Sự thiếu hụt liên tục được quan sát thấy ở các loài vi khuẩn sản xuất axit béo chuỗi ngắn ở trẻ em mắc ALL có khả năng thúc đẩy các phản ứng miễn dịch bị điều hòa và cuối cùng, làm tăng nguy cơ biến đổi các dòng vô tính tiền bạch cầu để đáp ứng với các tác nhân lây nhiễm thông thường.

https://www.nature.com/articles/s41568-023-00584-4?fbclid=IwAR0zNV4yn2ePd3Bg3xXX4IN8TVdm_8zI95mFCjheY_5altiSK2BaARhU6g8

El Niño có thể trở nên mạnh mẽ trong mùa đông này: bản cập nhật mới nhất dự báo của NOAA cho biết

 Vào tháng 6, hiện tượng El Nino yếu có liên quan đến nhiệt độ mặt nước biển (SST) trên mức trung bình trên vùng xích đạo Thái Bình Dương. (hình dưới)

Gần như tất cả các chỉ số Niño hàng tuần đều ở mức hoặc vượt quá +1,0°C: Niño-3,4 là +1,0°C, Niño-3 là +1,5°C và Niño1+2 là +3,3°C

 Sự bất thường về nhiệt độ dưới bề mặt trung bình theo khu vực tăng so với tháng 5 xem hình dưới,

với các dị thường dương bên dưới bề mặt xích đạo Thái Bình Dương Hình

Ngược lại, dị thường khí quyển nhiệt đới yếu hơn so với dị thường đại dương. Đối với mức trung bình hàng tháng của tháng 6, gió cấp thấp ở mức gần trung bình trên hầu hết vùng xích đạo Thái Bình Dương. 

Chỉ số Dao động Nam (SOI) ở xích đạo vẫn ở mức âm (0,5 độ lệch chuẩn dưới mức trung bình), trong khi SOI truyền thống, dựa trên trạm gần bằng không. 

Nói chung, hệ thống đại dương-khí quyển kết hợp phản ánh một El Niño yếu. 

Dự báo: IRI gần đây nhất cho thấy El Niño sẽ tồn tại trong suốt mùa đông ở Bắc bán cầu 2023-24 

Các nhà dự báo ủng hộ sự phát triển liên tục của El Niño trong suốt mùa thu, đạt đỉnh vào mùa đông này với cường độ từ trung bình đến mạnh

Tóm lại, có hơn 90% khả năng El Nino sẽ tiếp tục qua mùa đông ở Bắc bán cầu

El Nino ảnh hưởng đến thời tiết mùa hè này như nào? Đọc lại ở đây

El Nino ảnh hưởng đến thời tiết mùa hè này như nào?

 Miền Bắc đang trải qua đợt nắng nóng tiếp theo của mùa hè và dự kiến sẽ kết thúc trong tuần này. 

Gần đây một số phương tiện truyền thông đã nói tác động của El Nino đến nắng nóng mùa hè của chúng ta. Thậm chí còn một số viết rằng El Nino sẽ gây ra các đợt nắng nóng tăng cường trên toàn thế giới...nên mọi người hơi lo lắng.

(1)https://www.vietnamplus.vn/el-nino-xuat-hien-nua-cuoi-nam-2023-canh-bao-nhieu-ky-luc-ve-nhiet-do/862949.vnp

"- El Nino thường có ảnh hưởng như thế nào đến Việt Nam, thưa ông?

Ông Mai Văn Khiêm: Trong điều kiện El Nino, ở hầu hết các vùng trên cả nước, nhiệt độ trung bình các tháng có xu thế cao hơn bình thường; nắng nóng có thể nhiều hơn và gay gắt hơn; khả năng xuất hiện nhiều kỷ lục về nhiệt độ cao nhất tuyệt đối."

(2)https://nhandan.vn/nam-2023-hien-tuong-el-nino-khien-the-gioi-co-the-doi-mat-voi-nhiet-do-ky-luc-post748899.html

(3)https://vnexpress.net/the-gioi-ghi-nhan-tuan-nong-nhat-lich-su-4627685.html

(4)https://nhandan.vn/hien-tuong-el-nino-tac-dong-the-nao-den-thoi-tiet-the-gioi-trong-nam-2023-2024-post760722.html

Vậy thực tế khoa học cho biết như nào? Liệu có tin những bài viết trên mạng mà không có minh chứng số liệu và giải thích khoa học không? 

Dưới đây là mối tương quan giữa mùa hè (nhiệt độ từ tháng 7 đến tháng 8) và nhiệt độ ở vùng trung/đông nhiệt đới Thái Bình Dương (khu vực Nino3.4) từ NOAA. Giá trị dương sẽ phù hợp với việc El Nino khiến nhiệt độ mùa hè nóng lên. Tuy nhiên như các số liệu cho thấy mối tương quan của El Nino (nước ấm hơn bình thường ở vùng trung tâm và phía đông Thái Bình Dương nhiệt đới) vào tháng 7-8 là khá yếu. Điều này có nghĩa là khoảng không quá 15% sự thay đổi của nhiệt độ mùa hè trong khu vực của chúng ta có thể được giải thích là do nhiệt độ bề mặt nước biển nhiệt đới ấm hơn.

Câu trả lời tóm lại: Ảnh hưởng của El Nino đối với thời tiết rất yếu hoặc không tồn tại trong suốt tháng 7-8.

Vậy khi nào thì El Nino ảnh hưởng nhất đến thời tiết Vietnam? Bao nhiêu và ở đâu? Next paper

Fish

 Life Science

Grade: 3

This text is adapted from an original work of the Core Knowledge Foundation.

Scientists study the characteristics of animals. They do this to divide the animal kingdom into different groups, such as mammals and reptiles. One group of animals within the animal kingdom is fish.

Fish are aquatic animals, meaning that they spend their lives underwater. Most fish are coldblooded. Their body temperature changes with the temperature of the water. Fish are also vertebrates, meaning they have backbones. In fact, they are the largest group of animals on Earth that are vertebrates. Earth is covered mostly by water, so it makes sense that fish are the most common vertebrates. There are many different types and sizes of fish.

 

Fish come in many sizes and colors.

Fish lay eggs underwater. They also eat and sleep under water. Fish do not sleep in the same way mammals sleep. Fish can’t close their eyes because they don’t have eyelids. When they sleep, they float around or find a place to hide while they rest.

Like other animals, fish need to breathe oxygen. But fish do not have lungs like people and they do not breathe oxygen from the air. Instead, they have gills just behind their heads. Fish gills take oxygen out of the water, so that fish can breathe. But gills do not work well outside water. They cannot take oxygen out of the air. A fish will die quickly—within several minutes—if it is removed from water.

Fish have scales that cover their skin. Scales are rounded and smooth, and there is usually an inner and outer layer. The scales protect the skin and help fish move easily through the water. Fish also use the different fins on their body and their tails to swim. They are able to glide through the water, rapidly changing direction by using their fins and tail.

 

 

Most fish live in saltwater, because most water on Earth is salty. Tropical fish that live in the warm ocean are very colorful. They look as if an artist painted interesting patterns on their bodies. Many fish also live in freshwater, including streams, rivers, lakes, and ponds.

 

These tropical fish live in a saltwater habitat.

Some fish travel in groups called schools. One type of fish that travels in schools is salmon. Salmon live in both saltwater and freshwater. Some types of salmon are born in freshwater streams and rivers. After about a year, they make their way to the ocean where they live for one to five years. Then, they migrate back to the exact same stream where they were born. They lay eggs and the life cycle begins again.

Salmon don’t use a map to help them find their way back home. Most scientists think they use their strong sense of smell to find their way. They swim upstream, against the river’s current, sometimes swimming hundreds of miles. They leap over waterfalls and rocks to get to the same stream where they were born. They go through all this hard work to reach their home to lay their eggs.

Hopefully, along the way, a grizzly bear or fisherman won’t catch them first. It just so happens that salmon are among the tastiest of all fish!

 

A salmon leaping over a waterfall to get upstream to lay its eggs must watch out for enemies.

Comprehension Questions

1. Where do fish spend their lives? 

(written answer)

2. This text describes many characteristics of fish. What are TWO characteristics of fish described in the text? 

(written answer)

3. What is the main idea of this text? 

(written answer)

What Is the Solar System?

 

Science: Earth & Space Science

• Grade: 1

The sun and eight planets make up our solar system. The sun gives off heat and light.

The planets move around the sun. They spin as they move. Mercury is one of those planets. It is closest to the sun.

Earth is one of those planets too. We live on Earth. As Earth spins, part of it faces the sun. That part of Earth is having daytime. The other part of Earth is dark then. The dark part is having nighttime.

Comprehension Questions

If appropriate, read each question out loud to your students. For open-response questions, if you want students to type their answers, consider writing the word(s) on the board for them to copy. You may also consider having students draw their answers or answer orally, depending on their progress.

1.

What makes up the solar system? 

1. the sun and stars 
2. eight planets 
3. the sun and eight planets 

2.

The passage lists two planets in the solar system. What are the two planets listed? 

1. Mercury and Earth 
2. the Sun and Mercury 
3. Earth and the stars 

3.

The part of the Earth facing the sun is having daytime. Why is the other part of the Earth having nighttime? 

1. It is not facing the sun. 
2. It is closest to the sun. 
3. The planets move around the sun. 

4.

What is the theme of “What is the Solar System”? 

1. how we get daytime and nighttime 
2. facts about the solar system 
3. what planets are in the solar system 

5.

Picture the solar system in your mind. Where is the sun?

The sun is

(written answer)

6.

What did you learn from “What is the Solar System”? 

(written answer)

7.

Class Discussion Question: Why does the part of Earth facing the sun change? 

(written answer)

8.

Draw a picture of the solar system. Be sure to include every part mentioned in the passage. 

(drawing should be done outside of the website)