Hà Nội: Mây tầng thấp phát triển. Vì sao?

Đặc điểm nổi bật nhất của thời tiết trong hôm qua và hôm nay chính là mây tầng thấp tiếp tục phát triển và bao phủ hầu hết Hà Nội, miền Đông Bắc và vài nơi ở Bắc Trung Bộ. Hà Nội vẫn lại chưa có thể nhìn thấy ánh nắng mặt trời. Ảnh vệ tinh MODIS phân giải cao (hình dưới)

Ảnh dưới cho toàn bộ khu vực Việt Nam

Nhiệt độ sáng và chiều nay xuống thấp hơn khoảng 18-20C, làm Hà Nội hơi se lạnh

Mặc dù dự báo mây tầng thấp là khó, dự báo được nó rất là quan trọng đặc biệt cho lĩnh vực hàng không vì mây tầng thấp làm cho máy bay khó xác định được vị trí hướng đến và đặc biệt mây tầng thấp và sương mù trên biển là rất quan trọng đối với vận tải biển.

Các mô hình chúng ta có hiện nay chưa có đủ độ phân giải theo phương thẳng đứng để mô phỏng tôt được mây mỏng, các sơ đồ vật lý lớp biên vẫn chưa đủ chính xác để mô phỏng được trong một số điều kiện khí quyển. Ví dụ nếu sơ đồ vật lý mà tạo ra xáo trộn mạnh ở lớp biên thì kết quả là không có mây tầng thấp. Hơn nữa các số liệu ở lớp biên vẫn chưa đủ tốt để cải tiến được mô hình.

Vậy vì sao mây tầng thấp phát triển hay tan rã? Câu trả lời chi tiết sẽ cần thêm thời gian nghiên cứu, tuy nhiên về cơ chế vật lý có thể hiểu một số nhân tố sau:

(1) là cường độ và thời gian chiếu sáng của mặt trời: Nếu mặt trời chiếu sáng nhiều trong ngày thì sẽ làm cho bề mặt nóng lên dẫn đến xáo trộn mạnh và làm tan nhanh sương mù và mây tầng thấp. Đó là lý do vì sao sương mù và mây tầng thấp ít khi xuất hiện vào mùa hè. (2) là độ dày của lớp không khí ẩm lạnh gần bề mặt. Nếu càng dày thì mây tằng thấp và sương mù khó tan nhanh. Một lý do điều này là liên quan đến nhiêu động trên cao đi qua làm cho độ dày của lớp không khí ẩm biển gần bề mặt dày hơn. (3) Mây tầng thấp và sương mù thường liên quan với sự di chuyển của áp cao trên cao ở khu vực Thái Bình Dương. (4) lớp nghịch nhiệt giữ lại không khí mát ẩm từ biển; Lớp nghịch nhiệt này càng mạnh thì càng khó tan mây tầng thấp (hình dưới)

Khi nào mây tầng thấp giảm và tan? Phân tích từ kết quả của nhiều mô hình cho thấy chúng ta sẽ phải đợi vài ngày nữa khoảng sau ngày 1 tháng 4, lúc đó bầu trời Hanoi sẽ sáng hơn. 

Hà Nội: nhiệt tăng nhanh và chuẩn bị tháng 4 nhiều thay đổi

Hà Nội hôm nay buổi sáng đã không có nắng như các ngày trước, mà thay vào đó nhiều mây và không mưa (hình dưới).

Tuy nhiên do mặt trời giờ chiếu sáng nhiều hơn, chúng ta đã thấy mây tan nhanh vào trưa vào đầu chiều  bởi vậy Hanoi bầu trời sáng hơn và đôi khi có nắng (hình dưới).

Do ảnh hưởng của không khí lạnh rất yếu đang di chuyển về Tây Thái Bình Dương, Hà Nội trời dịu mát hơn. Nhiệt độ Hanoi lúc 13h khoảng 27C (hình dưới)

Trong lúc dịch bệnh truyền nhiễm đang ảnh hưởng toàn cầu, thì vai trò của ánh nắng mặt trời là cực kỳ quan trọng. Có nhiều nghiên cứu đã chỉ ra là ánh nắng mặt trời là một trong những phương thuốc chữa bệnh dịch truyền nhiễm tự nhiên. Vì sao? Một số bài sẽ được phân tích sau, nhưng trước khi chờ đọc thì các bạn có thể đọc lại  bài đã khám phá ra nhiều thông tin bổ ích ở đây.

Hà Nội mai có thể có nắng không? Hà Nội sáng mai sẽ có mây tầng thấp nhưng sẽ không kéo dài và nắng sẽ bắt đầu ngay từ sáng (có thể sau 10am).

Các kết quả phân tích từ nhiều số liệu đều cho biết những ngày cuối tháng 3 Hà Nội sẽ tăng nhiệt nhanh và chuẩn bị bước sang tháng 4 với nhiều thay đổi (nhiều mây mưa và ẩm ướt hơn). Chi tiết có thể sẽ được phân tích sau.

Năm 2007 KHOA HỌC đã cảnh báo: Các vi rút thuộc SARS-CoV là một quả bom hẹn giờ

Một bài báo trên tạp chí Khoa Học vi sinh lâm sàng Mỹ năm 2007 đã cảnh báo: Một lượng lớn vi rút thuộc SARS-CoV có  trong loài dơi tai to, cùng với văn hoá ăn động vật có vú kỳ lạ ở Nam Trung Quốc là một quả bom hẹn giờ. Khả năng tái xuất hiện SARS và các loài vi rút mới lạ khác từ động vật và các phòng thì nghiệm và do đó sự cần thiết cho việc chuẩn bị sẵn sàng là không được bỏ qua (1).

The medical and scientific community demonstrated mar- velous efforts in the understanding and control of SARS within a short time, as evident by over 4,000 publications available online. Despite these achievements, gaps still exist in terms of the molecular basis of the physical stability and transmissibility of this virus, the molecular and immunological basis of disease pathogenesis in humans, screening tests for early or cryptic SARS cases, foolproof infection control procedures for patient care, effective antivirals or antiviral combinations, the useful- ness of immunomodulatory agents for late presenters, an ef- fective vaccine with no immune enhancement, and the imme- diate animal host that transmitted the virus to caged civets in the market at the beginning of the epidemic. Coronaviruses are well known to undergo genetic recombination (375), which may lead to new genotypes and outbreaks. The presence of a large reser- voir of SARS-CoV-like viruses in horseshoe bats, together with the culture of eating exotic mammals in southern China, is a time bomb. The possibility of the reemergence of SARS and other novel viruses from animals or laboratories and therefore the need for preparedness should not be ignored.

(1) https://cmr.asm.org/content/cmr/20/4/660.full.pdf

Coronaviruses phát hiện rõ vào mùa đông giữa các tháng 12 và tháng 4 và không phát hiện thấy ở các tháng mùa hè

Coronavirus and influenza virus (A and B combined) detection frequencies by month over the 3 years of the study.

Bốn loại corona vi rút của con người (HCoV-229E, HCoV-HKU1, HCoV-NL63, and HCoV-OC43 ) là có liên quan đến một loạt các vấn đề về đường hô hấp bao gồm viêm phế quản và viêm phổi. Tuy nhiên các nghiên cứu về bệnh dịch và các đặc điểm của bệnh án vẫn chưa được mô tả nhiều và thương dựa vào những báo cáo của các trường hợp riêng lẻ.

Một nghiên cứu toàn diện qui mô lớn cho 4 loại corona vi rút này đã được thực hiện với số liệu trong vòng 3 năm từ tháng 7 năm 2006 đến tháng 6 năm 2009 (1).

Kết quả nghiên cứu kết luận: Nói chung là corona vi rút phát hiện rõ nhất vào mùa đông giữa các tháng 12 và tháng 4 và không phát hiện thấy vào các tháng mùa hè. Điều này cũng thấy giống như đối với vi rút cúm.

Ngoài ra các bạn có thể đọc vì sao cảm lạnh và cảm cúm xuất hiện vào mùa đông ở đây.

(1) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20554810?fbclid=IwAR2-2kGI2O7aAq18eeSuw40FV3cy7cBkzTnj5G4LHSLmefef1HnLmeuxTaw

Làm thế nào hệ miễn dịch của con người có thể chiến thắng được vi rút SARS-CoV-2?

Mặc dù một số người bị SARS-CoV-2 có những triệu chứng nghiêm trọng, một số khác có thể hồi phục trong khoảng thời gian khá ngắn.

Một nghiên cứu mới vừa xuấn bản trong đó có tác giả là người Việt Nam chỉ ra làm thế nào hệ miễn dịch có thể đánh bại được vi rút trong vòng vài ngày. Nghiên cứu này vừa được xuất bản (1) của các nhà nghiên cứu từ Trường ĐH Melbourne, Úc.

Các nhà khoa học có thể làm một nghiên cứu điển hình dùng thông tin về một trọng số những bệnh nhân nằm viện đầu tiên bị nhiễm SARS-CoV-2 ở nước Úc. Đây là trường hợp nữ bệnh nhân 47 tuổi đã di chuyển về Melbourne từ Vũ Hán Trung Quốc.

Nữ bệnh nhân này có những triệu chứng nhẹ tới vừa phải. Đó là lý do tại sao các nhà khoa học sau này trở lên quan tâm tìm hiểu xem có phải hệ miễn dịch của người lớn mạnh khoẻ có thể phản ứng với bệnh truyền nhiễm của vi rút mới. Tác giả nghiên cứu GS Katherine Kedzierska cho biết: "Chúng tôi đã chỉ ra rằng thậm chí mặc dù COVID-19 bị gây ra bởi một vi rút mới, một sự đối phó lại của miễn dịch mạnh khỏe ở hầu khắp các dạng tế bào khác nhau là có liên quan đến sự hồi phục bệnh án, tương tự như những gì chúng ta nhìn thấy ở bệnh cúm. Đây là một bước tiến ngoạn mục trong việc hiểu biết những gì thúc đẩy sự hồi phục của bệnh nhân nhiễm COVID-19. Mọi người có thể sử dụng các phương pháp của chúng tôi để hiểu biết được những phải ứng lại của miến dịch trong nhiều bệnh nhân COVID-19 hơn.

Trong nghiên cứu của họ, các nhà nghiên cứu đã phân tích các mẫu máu thu thập được từ bệnh nhân vào 4 dịp khác nhau: vào các ngày 7,8,9 và 20 sau khi có triệu chứng.

Các nhà nghiên cứu tìm ra rằng trong suốt các ngày 7-9 sau khi có các triệu chứng, có một sự tăng về glo-bu-lin miễn dịch- đây là dạng kháng thể phổ biến nhất xông vào chiến đấu đánh bại vi rút. Sự tăng về các glo-bu-lin miễn dịch duy trì đến tận ngày 20 sau khi triệu chứng bắt đầu.

Vào các ngày 7-9 sau khi có triệu chứng, một số lớn các tế bào giúp đỡ đặc biệt T, tế bào B- tất cả là những tế bào miễn dịch sống còn cũng hoạt động trong các mẫu máu của bệnh nhân. Điều này cho rằng cơ thể của bệnh nhân đã sử dụng nhiều các vũ khí khác nhau để đánh bại vi rút mới hiệu quả.

(1) https://www.nature.com/articles/s41591-020-0819-2

Từ ngày mai tiết trời sẽ thay đổi? Vì sao.

Trong khi chúng ta đang phải chứng kiến nhiều tin không vui về đại dịch bệnh do corona vi rút lan rộng toàn cầu, thì cũng có tin tốt lành là cuối cùng thì mùa xuân cũng sẽ đến. Khoảng hơn 10 tiếng nữa chúng ta cũng sẽ tạm biệt mùa đông, mùa của cảm cúm và dịch bệnh.

Mùa xuân bắt đầu vào ngày mai, trong lịch tiếng Việt hay gọi là ngày xuân phân. Chính xác là chúng ta sẽ thấy mùa xuân đến bắt đầu vào lúc 10:49:36 giờ sáng mai giờ Hà Nội.

Xuân phân tiếng Anh gọi là Spring Equinox. Từ equinox theo tiếng La Tinh ám chỉ là thời gian ngày và đêm bằng nhau. Xuân phân khi Mặt Trời (MT) ngay trên xích đạo trên đường đi về phía Bắc của nó và thời gian ngày và đêm đều bằng nhau 12h (xem hình trên). Ở Bắc Bán Cầu nó đánh dấu sự bắt đầu của mùa xuân, còn Nam Bán Cầu thì bắt đầu mùa thu.

Xuân phân xảy ra do độ nghiêng của trái đất so với mặt trời. Trong suốt thời gian mùa hè, Bắc Bán Cầu nghiêng về phía MT, bởi vậy chúng ta có ngày dài hơn và nhận được nhiều ánh sáng MT hơn.

Do MT sẽ chiếu sáng nhiều hơn, từ ngày xuân phân trở đi chúng ta cũng sẽ không còn phải chứng kiến những đợt không khí lạnh mạnh về làm cho sự nhiệt độ giảm xuống một cách đột ngột nữa, cảnh âm u của mây tầng thấp và sương mù kín trời kéo dài nhiều ngày cũng không còn xuất hiện thường xuyên nữa. Thay vào đó không khí sẽ tốt hơn, chúng ta sẽ có nhiều cơ hội được tận hưởng ánh nắng của MT hơn.  Chúng ta cũng sẽ được nhìn thấy nhiều chồi, lá non cựa mình nhú lên cùng những giọt sương long lạnh trên nó. Những bông hoa bắt đầu nở và khoe sắc, nhiều tiếng chim hót cùng những tia nắng ấm áp và làn gió mát dịu. Mùa xuân đến làm cho con người quên đi những ưu phiền và u ám của mùa đông để bước vào năm mới nhiều niềm tin và hy vọng. Khi nghĩ đến mùa xuân, người ta thường nghĩ đến sự tái sinh, đổi mới và phát triển.

Phân tích các kết quả từ nhiều mô hình đều cho thấy rõ nhiệt độ sẽ tăng nhanh trong 10 ngày tới. Nhiệt độ cao nhất những ngày cuối tháng 3 của Hà Nội có thể đến 34-35C.

Enjoy!

Tại sao Hà Nội có mưa nhưng KHÔNG có giông lốc, sét, mưa đá?

Đêm hôm qua Hà Nội có mưa nhiều hơn. Tổng lượng mưa quanh Hà Nội trong 6h tính đến 1 giờ sáng nay vài mm. (Hình dưới)

Tổng lượng mưa 6h tính đến 1h chiều nay gần 20mm.

Vậy điều gì làm cho Hà Nội mưa nặng hạt hơn đêm qua. Hãy nhìn vào bản đồ thời tiết bề mặt lúc 19h tối qua. Có thể thấy có sự dịch chuyển yếu của khối không khí lạnh xuống từ phía Bắc. 

Chính gì vậy làm cho nhiệt độ Hà Nội và miền Bắc hôm nay lạnh hơn. Nhiệt độ 13h chiều nay ở Hà Nội vào khoảng 18-19C

Do không khí lạnh không thể giữ được nhiều hơi nước, bởi vậy mà chỉ cần một lượng nhỏ hơi nước  cũng làm cho độ ẩm tương đối của không khí khá cao (nhớ là độ ẩm tương đối định nghĩa là lượng hơi nước của không khí được chia cho lượng hơi nước cực đại mà không khí có thể giữ được ở điều kiện nhiệt độ cho trước). Hình dưới cho biết độ ẩm tương đối của không khí lúc 1h sáng nay. Khá cao.

Nhưng vì sao Hà Nội có mưa mà KHÔNG có giông lốc, gió giật, sét, mưa đá đêm qua? 

Để có được điều kiện mưa, giông, lốc, sét ở Hà Nội thì khí quyển phải (1) có đối lưu và xáo trộn thẳng đứng mạnh gọi là bất ổn định thẳng đứng: Tuy nhiên phân tầng khí quyển Hà Nội trong suốt mấy ngày qua rất ổn định. (2) Ngoài ra độ đứt  gió thẳng đứng (có nghĩa là sự thay đổi của hoặc hướng gió hoặc tốc độ ). Nó có thể làm cơn dông không thể sống hoặc cho phép tồn tại trong nhiều giờ để thành cơn mưa giông mạnh. Hình dưới cho thấy độ đứt không tốt cho mưa giông phát triển.

(3) Độ ẩm mực thấp: Những cơn giông mạnh cần lượng ẩm ở mực thấp do sự ngưng kết của hơi nước là một nguồn năng lượng quan trọng của chúng. Khi hơi nước ngưng kết nó sẽ giải phóng một lượng lớn năng lượng ẩn nhiệt (đó chính là năng lượng nó nhận được từ mặt trời khi nó bốc hơi). Tuy nhiên cân nhớ là lượng hơi nước mà không khí có thể giữ được phụ thuộc vào nhiệt độ mà không khí có. Nhiệt độ thấp của Hà Nội suốt mấy ngày qua thì không khí có ít khả năng giữ được hơi nước hơn.  (4) Ngay cả khi có 3 nhân tố trên mà khí quyển không bị đẩy lên để đối lưu tiếp tục phát triển thì mưa giông cũng không có. Nhân tố này liên quan đến 2 yếu tố là các đặc điểm thời tiết qui mô lớn và các đặc điểm bề mặt. Mưa dông thích phát triển ở bề mặt khu vực có sự chênh lệch giữa không khí ẩm và khô. Hà Nội suốt mấy ngày qua khá là đồng nhất và ẩm ướt. Cộng thêm sống áp cao trên cao vẫn còn duy trì do vậy đối lưu khó phát triển mạnh và kéo dài được. Cuổi cùng còn có thể có các nhân tố khác như địa hình của một số khu vực. Do vậy mà đêm qua một số nơi miền núi có mưa to hơn và có thể có giông nhẹ.

Đêm nay Hà Nội có mưa nhiều như đêm qua không? Chắc chắn là không vì lúc này áp cao đã suy yếu và đang di chuyển ra phía Tây Thái Bình Dương. Do vùng biển Vịnh Bắc Bộ vẫn còn khá ấm bởi vậy gió Đông Nam tiếp tục mang hơi nước nóng ẩm vào và Hanoi sẽ vẫn còn mưa nhỏ trong đêm nay.

Cuổi cùng tại sao hôm nay và hôm qua các thông tin phân tích sai KHOA HỌC trên báo nước ta vẫn còn:"Thời tiết hôm nay 18/3, khí lạnh tràn về, Hà Nội gió giật mưa giông"

(https://vietnamnet.vn/vn/thoi-su/du-bao-thoi-tiet-hom-nay-18-3-ha-noi-mua-giong-troi-chuyen-ret-624995.html)

Và cả hôm qua: https://vietnamnet.vn/vn/thoi-su/du-bao-thoi-tiet-hom-nay-17-3-ha-noi-mua-giong-troi-chuyen-lanh-624694.html

Đại dịch cúm 1918 đã bắt đầu từ đâu và kết thúc thế nào?

Khi những sợ hãi bao quanh việc bùng phát dịch bệnh corona vi rút hiện nay tiếp tục lan ra khắp thế giới, chúng ta cũng cần biết các thông tin về các đại dịch trong thế kỷ qua của con người.

Trong suốt thế kỷ qua, các chuyên gia đã coi đại dịch cúm năm 1918, nói một cách thông tục là cúm Tây Ban Nha (TBN), như là điểm chuẩn cho đại dịch. Điều quan trọng nhớ là cúm COVID-19 và 1918 là do các vi rút khác nhau và còn quá sớm để so sánh mức nguy hiểm của 2 đại dịch này. Đại dịch 1918 thường được biết như là mẹ của các đại dịch, do đó rất là hữu ích khi biết một ít về đại dịch này (1).

Đại dịch cúm 1918 đã bắt đầu thế nào?

Mặc dù cúm 1918 được biết rộng rãi như là cúm TBN, nhưng nguồn gốc khu vực phát sinh ra nó vẫn còn tranh luận (2). Sự bùng phát đã xảy ra trong suốt chiến tranh thế giới I, và các báo cáo về phạm vi của cúm bị giữ kín bởi các các quốc gia tham gia vào chiến tranh, bao gồm Mỹ, Pháp, Áo, Đức và Anh. Tây Ban Nha là nước trung lập trong suốt chiến tranh thế giới I, điều đó có nghĩa là nó có ít liên quan đến bùng phát dịch cúm hơn. Các chuyên gia đã đề nghị nguồn gốc tiềm tàng của cúm 1918 là Trung Quốc, Châu Âu và thậm chí Kansas (Mỹ) (3).

Tổng người chết là bao nhiêu?

Đại dịch cúm TBN truyền nhiễm hơn 500 triệu người trên khắp thế giới hay 27% dân số thế giới vào thời điểm đó. Số người chết ước tính là 40 đến 50 triệu (nhưng không thể cao đến 100 triệu) (4).

Đại dịch cúm 1918 đã kết thúc thế nào?

Đại dịch cúm 1918 có 3 làn sóng, với làn sóng thứ 2 là làm chết người nhiều nhất (tháng chết người nhiều nhất của đại dịch là tháng 10 năm 1918). Đại dịch đã giảm bớt vào năm 1920. Vào lúc kết thúc đại dịch, 675000 người Mỹ đã chết từ cúm TBN và hàng trăm trẻ em đã mồ côi (5).

Đại dịch cúm 1918 co sánh với COVID-19 thế nào?

Tại thời điểm này COVID-19 làm chết hơn 2800 người khắp thế giới, chủ yếu ở Trung Quốc (6). COVID-19 sau này đổi tên là SARS-CoV-2.

Corona vi rút là một họ lớn các vi rút mà phổ biến ở trong con người và trong nhiều loài động vật khác nhau như lạc đà, gia súc, mèo và dơi. Theo CDC thì SARS-CoV-2 có nguồn gốc từ dơi. Người ta tin là ít nhất cách đây 2 tháng thì việc tiếp xúc giữa người và động vật đã xảy ra ở Vũ Hán, nơi được coi là tâm dịch. Từ đó đến giờ vi rút đã lan từ người sang người.

Bùng phát cúm 1918 là gây ra bởi vi rút H1N1 với gen có nguồn gốc từ loài chim (7). Có 3 đại dịch khác giữa năm 1918 và ngày nay: Đại dịch H2N2 năm 1957, đại dịch H3N2 năm 1968 và đại dịch H1N1 năm 2009 (cũng được biết như là cúm lợn). Tất cả 3 đại dịch này ít lan truyền rộng và ít chết người hơn đại dịch 1918. Tỷ lệ chết cúm 1918 là cao khủng khiếp hơn 20%. Trong khi hiện nay COVID-19 khoảng 2% hoặc ít hơn.

Thời điểm đó cũng chưa có thuốc chữa vi rút cúm (thậm chí penicillin (thuốc chữa nhiễm khuẩn chứ không chữa vi rút) cũng chưa được khám phá ra phải chờ mãi đến năm 1928).

Tham khảo

1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3291398/
2. https://www.smithsonianmag.com/history/ten-myths-about-1918-flu-pandemic-180967810/
3. https://www.nationalgeographic.com/news/2014/1/140123-spanish-flu-1918-china-origins-pandemic-science-health/
4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3291398/
5. https://www.history.com/news/spanish-flu-deaths-october-1918
6. https://edition.cnn.com/asia/live-news/coronavirus-outbreak-02-28-20-intl-hnk/index.html
7. https://www.cdc.gov/flu/pandemic-resources/reconstruction-1918-virus.html

Hạn hán nghiêm trọng ở Việt Nam và Đông Nam Á

độ ẩm đất

Bản đồ trên chỉ ra độ ẩm đất hay nói cách khác là lượng nước gần bề mặt đất dưới trung bình nhiều năm cho hầu hết Đông Nam Châu Á từ 1 tháng 1 đến 7 tháng 2 năm 2020. Số liệu nhận được từ về tinh của NASA. Thiết bị vệ tinh có thể phát hiện nước ở độ dày 5cm bề mặt đất trên cùng.

Hạn hán nghiêm trọng đang ở một số khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ (NTB, TN và NB). Hầu hết các hồ chứa lớn đang ít tích nước. Mực nước sông quá thấp làm cho nước biển mặn từ biển xâm nhập ảnh hưởng đến việc cung cấp nước uống và nông nghiệp. Kinh tế sẽ dự kiến thiệt hại. Ví dụ một số con sông đã hết nước (hình dưới)

Thiều nước ngọt sinh hoạt của người dân (hình dưới)

Và báo cho biết  "Sông suối khô cạn, đất đai nứt nẻ, hàng chục nghìn ha cây trồng mất mùa, chết khô, nông dân vật lộn tìm nguồn nước tưới và sinh hoạt."
https://vnexpress.net/thoi-su/tay-nguyen-quay-cuong-trong-kho-han-4062283.html

Các điều kiện hạn hán gây ra bởi thiếu hụt lượng mưa so với trung bình và mùa gió mùa ngắn hơn. Lượng mưa trong 3 tháng từ tháng 12- tháng 3 các khu vực ở NTB, TN và NB đều thấp hơn trung bình nhiều năm (hình dưới)

và hình dưới cho biết biến đổi lượng mưa theo thời gian.

Giống như Việt Nam, Thái Lan cũng đang phải chịu hạn nặng và tồi tệ nhất trong vòng 40 năm. Một nửa các hồ chứa nước lớn của đất nước này đã thấp dưới 50% dung tích. Hạn dự báo thiệt hại 0.27% GDP của nước này.

https://www.bangkokpost.com/business/1853069/nation-tackles-worst-drought-in-40-years

Khi nào thì NTB, TN và NB sẽ có mưa nhiều hơn và vì sao?

Câu trả lời sẽ được phân tích trong bài viết sau.

Mây tầng thấp, sương mù/mưa nhỏ và ô nhiễm không khí kéo dài bao lâu?

Hà Nội đã đang bước vào thời kỳ có nhiều mây tằng thấp, sương mù/mưa rất nhỏ (hình dưới) như đã được phân tích dự báo cách đây 3 ngày ở đây.  Dự báo được chúng rất là quan trọng đặc biệt cho lĩnh vực hàng không vì mây tầng thấp làm cho máy bay khó xác định được vị trí hướng đến và đặc biệt mây tầng thấp và sương mù trên biển là rất quan trọng đối với vận tải biển. 

Ảnh vệ tinh phân giải rất cao 250m lúc 10h sáng nay cho thấy khu vực biển Vịnh Bắc Bộ mây tầng thấp bao phủ kín

độ phân giải 1km

Lúc 2h chiều hôm nay 15/3

Hà Nội không chỉ bị mây tầng thấp, sương mù và những hạt nước rất nhỏ trong không khí, mà không may là chất lượng không khí cũng giảm. Hình dưới là số liệu từ PAM Air cho đêm ngày 12/3

chiều 13/3

Chiều nay ngày 15 tháng 3.

Vì sao tình trạng mây tầng thấp, sương mù/mưa rất nhỏ và ô nhiễm không khí sẽ kéo dài ít nhất hết tuần sau? Các bạn có thể đọc lại như đã được phân tích trước ở đây.

Nhiệt độ sáng nay cũng đã giảm hơn khoảng 19-20C (hình dưới)

và độ ẩm tương đối cao hầu hết hơn 80%

Câu hỏi tiếp theo là các loại corona vi rút trước đây có thể tồn tại bao lâu và ở nhiệt độ và độ ẩm bao nhiêu? Câu trả lời sẽ được khám phá từ khoa học sau.

Ô nhiễm không khí và dịch Corona vi rút.

Nồng độ NO2 

Các ảnh vệ tinh từ cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) và Châu Âu (ESA) đã phát hiện ra sự giảm mạnh khí NO2 ở Trung Quốc (TQ) trong suốt thời gian bùng phát corona vi rút. 

Hình trên chỉ ra nồng độ NO2, một chất khí độc hại phát thải bởi các phương tiện motor, các nhà máy điện và các ngành công nghiệp. 

Vào cuối năm 2019 các bác sĩ ở Vũ Hán, TQ đã đang điều trị cho hàng chục trường hợp viêm phổi mà không biết nguyên nhân. Các ngày sau đó các nhà nghiên cứu đã xác nhận bệnh là gây ra bởi một corona vi rút mới. Vào 23 tháng 1 năm 2020 chính quyền TQ đã đóng cửa giao thông không cho đi lại vào và ra Vũ Hán và các doanh nghiệp địa phương để giảm sự truyền bệnh.  

Bản đồ nồng độ NO2 bên trên chỉ ra từ 1-20 tháng 1, 2020 (trước khi cách ly) và 10-25 tháng 2 (trong khi cách ly). Giảm NO2 lần đầu xuất hiện gần Vũ Hán và cuối cùng là khắp nước TQ. Hàng triệu người đã cách ly, một trong những hành động lớn nhất trong lịch sử con người.

Một điều cũng thấy từ hình trên là các khu vực đường giao thông xung quanh Hà Nội có nồng độ NO2 luôn cao nhất.

Nhưng sự thay đổi một chất ô nhiễm không nhất thiết nghĩa là chất lượng không khí đột ngột tốt. Ví dụ ô nhiễm không khí ảnh hưởng lớn bởi chất ô nhiễm dạng hạt bay trên không được biết như PM 2.5. Ngoài ra các hình thế thời tiết cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc xác định chất lượng không khí mà trong các phân tích ở blog này cũng đã nói.

Hà Nội: chuẩn bị lạnh hơn, nhiều mây tầng thấp, sương mù, và chất lượng không khí xấu hơn

Chỉ còn 8 ngày nữa là hết mùa đông theo thiên văn học. Trong khoảng thời gian cuối cùng của mùa đông thì lại có một đợt không khí lạnh nữa tràn về miền Bắc. Nếu như chúng ta còn nhớ thì đợt không khí lạnh cách đây 2 ngày rất khô và không có mưa cho Hà Nội. Tuy nhiên đợt không khí lạnh lần này sẽ làm Hà Nội lại khác rất nhiều. Trước khi tôi phân tích vì sao có sự khác biệt thì chúng ta xem qua sự thay đổi thời tiết hôm nay so với mấy hôm qua.

Hôm nay mây tầng thấp và sương mù bao phủ kín trời Hanoi buổi sáng, đến cả chiều mây vẫn còn nhiều làm cho chúng ta vẫn hầu như chưa có nắng. Nhiệt độ lúc 13h chiều này vào khoảng 23-24C (hình dưới).

Ảnh vệ tinh lúc 13h cho biết mây tằng thấp (màu trắng) bảo phủ hầu hết miền Bắc.

 độ ẩm do đó cũng tương đối cao. 

Nếu so sánh cách đây 3 ngày thì chúng ta thấy sự thay đổi khác hẳn, độ ẩm đã tăng lên hơn 40%. (hình dưới)

Vậy tại sao lại có sự thay đổi độ ẩm nhanh vậy? Đó chính là sự phát triển của sống áp cao nóng trên cao. Sự phát triển sống áp cao này cùng với rãnh áp thấp ở phía Tây đã làm cho gió đông mạnh hơn,  (có nghĩa là gió thổi từ phía đông về phía tây mạnh hơn). Cùng với điều kiện nhiệt độ bề mặt nước biển ở vịnh Bắc Bộ vẫn rất cao do đó sẽ làm cho lượng ẩm tăng nhanh (hình dưới).

Các kết quả từ nhiều mô hình đều cho rằng không khí lạnh sẽ tràn về miền Bắc vào đêm mai. Không khí lạnh đợt này sẽ kéo dài hơn đợt trước. Cùng với đó lớp nghịch nhiệt gần bề mặt phát triển sẽ làm cho chất lượng không khí trong 1 tuần nữa sẽ giảm và xấu hơn. Vì sao như vậy? Lớp nghịch nhiệt sẽ phát triển mạnh hơn nếu như áp cao trên cao duy trì. Lớp nghịch nhiệt liên quan đến độ ổn định khí quyển. Lớp nghịch nhiệt là rất ổn định ở đó nó ngăn không cho không khí xáo trộn lên cao. Do đó nồng độ chất ô nhiễm sẽ tập trung ở bề mặt theo thời gian. Kết quả của sự ổn định này là sẽ có nhiều mây tằng thấp, sương mù, nhiệt độ lạnh hơn và không may theo đó là ô nhiễm không khí nghiêm trọng hơn. 

Các chất bột min trong không khí nhỏ hơn 2.5 micron gọi là PM2.5 có thể đi sâu vào trong phổi làm giảm khả năng hô hấp của chúng ta có thể làm bệnh hen, viêm phổi và tim mạch nghiêm trọng hơn. Ngoài ra cũng cần nhớ là chất lượng không khí còn thay đổi đáng kẻ trong ngày

Nói tóm lại ngày mai sương mù và mây tầng thấp vẫn duy trì và trong 1 tuần nữa (từ đêm mai) Hanoi sẽ lạnh hơn, nhiều mây tầng thấp, sương mù buổi sáng, trời âm u và không có thấy mặt trời. Cùng với đó là chất lượng không khí cũng xấu hơn. 

Nếu như vi rút corona thích môi trường không khí lạnh và ẩm thấp, thì điều kiện thời tiết và không khí trong 1 tuần tới sẽ không tốt cho con người. Tuy nhiên sau ngày 20/3 thì sẽ lại có nhiều khả năng thay đổi khác.

Có phải lá cây lộc vừng dự báo thời tiết?

Mỗi khi đi dạo và đá bóng cùng con mình thấy chỉ có cây lộc vừng có lá thay đổi nhiều nhất và chúng đang từng ngày lìa cành để thay thế bởi một lần hồi sinh khác của tự nhiên. Sự hồi sinh của cây cối tự nhiên cũng giống như sự hồi sinh của các cơ quan trong trong cơ thể của con người mà khoa học đã đang nghiên cứu. Đây có lẽ là chủ đề cực hấp dẫn của cơ chế dịch chuyển sinh hoá ở con người trong thế kỷ 21 này. Hình dưới có thể thấy rất nhiều cây lộc vừng đang thay đổi lá mới.

Vậy có phải sự thay đổi của lá cây lộc vừng là báo hiệu cho một thời tiết mới (có nghĩa là kết thúc mùa đông)?

Hiện tại số liệu về thời gian sự thay lá của cây lộc vừng theo các năm vẫn chưa có. Nhưng chúng ta đều biết rằng phải khoảng 10 ngày nữa thì mới hết mùa đông theo thiên văn học. Trong hôm qua và hôm nay do có không khí lạnh về nhiệt độ Hanoi đã giảm đáng kể. Mây tầng thấp tiếp tục phát triển và duy trì trong hầu hết cả ngày hôm nay. Ngay từ sáng (hình dưới)

Và đến chiều

Điều đặc biệt là trên vùng biển Vịnh Bắc Bộ và ven biển Bắc Trung Bộ mây cũng bao phủ cả ngày. Mây tầng thấp là rất quan trọng đặc biệt trong hàng không và giao thông vận tải trên biển. Tuy nhiên rất tiếc những bản tin dự báo của chúng ta vẫn ít đưa tin.

Các mô hình đã dự báo nhiệt độ sẽ tăng nhanh sau khi mùa đông kết thúc (20/3). Ha Nội từ đó sẽ có thời gian chiếu nắng mặt trời nhiều hơn do vậy mây tầng thấp và sương mù cũng giảm thường xuyên hơn.

Trong 2 ngày tới  (12 và 13/3) Hà Nội sẽ có thay đổi hơn so với hôm nay và hôm qua. Hà Nội sẽ có nắng chủ yếu vào buổi chiều, mây tầng thấp và sương mù nhiều vào buổi sáng.

Sau ngày 13 Hà Nội sẽ lại có nhiều sự thay đổi lớn. Chi tiết sẽ được phân tích sau.

Có phải Vitamin D là một lựa chọn khác chữa bệnh nhiễm Coronaviruses?

Có một số kết quả nghiên cứu về vitamin D và Corona vi rút rất đáng để đọc và suy nghĩ.

Coronaviruses (CoVs) thuộc vào họ con của Orthocoronavirinae trong họ Coronaviridae. Phân họ này bao gồm α‐coronavirus, β‐coronavirus, γ‐coronavirus, and delta‐coronavirus (1). CoVs chủ yếu gây ra bệnh truyền nhiễm của động vật ở các loài chim và động vật có vú và trong nhiều thập kỷ qua đã chỉ ra là cũng có thể truyền nhiễm sang người (2). Việc bùng phát dịch bệnh hội chứng đường hô hấp cấp tính (SARS) năm 2002 và hội chứng hô hấp ở Trung Đông (MERS) năm 2012 đã chứng tỏ khả năng gây chết người của CoVs  khi chúng vượt qua động vật và truyền nhiễm vào người. SARS-CoV và MERS-CoV tất cả thuộc loài β‐coronavirus (3). Gần đây, một dạng cúm mới lạ giống CoVs (COVID-19) (sau này gọi là SARS-CoV-2: https://thienminhle.blogspot.com/2020/02/vi-sao-who-at-ten-covid-19-la-sars-cov-2.html) liên quan đến SARS-CoV và MERS-CoV đươc tìm thấy cuối năm 2019 ở Trung Quốc (4,5) và có bằng chứng lây truyền từ người sang người khi tiếp xúc gần (6).

Vitamin D không chỉ là một chất dinh dưỡng mà còn là một hóc môn. Nó có thể được tổng hợp vào cơ thể chúng ta thông qua ánh sáng mặt trời. Ngoài vai trò của nó trong việc duy trì độ khoẻ của xương, thì nó cũng thúc đẩy sự phát triển của nhiều tế bào bao gồm tế bào miễn dịch. Một số lượng lớn người lớn khoẻ mạnh có hàm lượng vitamin D thấp chủ yếu hầu hết vào cuối mùa đông (25). Ngoài ra, những người ở trong nhà hoặc phải bị ở trong nhà và những người làm việc ban đêm có thể có sự thiếu hụt Vitamin D, cũng như nhiều người già cũng thiếu hụt vitamin D do hạn chế tiếp xúc với ánh sáng mặt trời (26). COVID-19 đầu tiên được phát hiện ra vào mùa Đông năm 2019 và ảnh hưởng hầu hết người trung niên và người già. Những người nhiễm vi rút có thể đã không đủ vitamin D trong cơ thể. Ngoài ra, tình trạng giảm vitamin D ở những con bê con đã được cho biết là gây ra sự truyền nhiễm CoVs ở bò (27). Do đó Vitamin D có thể như là một lựa chọn chữa bệnh khác cho việc phòng và chữa trị vi rút mới lạ này.

Để duy trì hàm lượng vitamin D đủ trong máu (20-30 ng/mL) thì có thể sử dụng thuốc bổ sung hoặc phơi nắng ngoài ánh sáng mặt trời ít nhất 3 lần trong 1 tuần và mỗi lần 30 phút phơi tay, chân và mặt.

Tham khảo

(1)https://www.mdpi.com/1999-4915/11/1/41
(2)https://virologyj.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12985-019-1182-0
(3)https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(15)60454-8/fulltext
(4)https://science.sciencemag.org/content/367/6475/234
(5) https://www.nejm.org/doi/10.1056/NEJMoa2001017
(6)https://doi.org/10.1056/NEJMoa2001316
(7)https://www.amjmed.com/article/S0002-9343(02)01091-4/fulltext
(8)https://academic.oup.com/ajcn/article/80/6/1678S/4690512
(9)https://www.journalofdairyscience.org/article/S0022-0302(14)00498-6/fulltext

Có phải nước rửa tay giết chết corona vi rút?

Những lúc này rất nhiều nơi rửa tay bằng nước rửa tay có sẵn cho thuận tiện, họ không dùng xà phòng và nước để rửa. Chúng ta có thể thấy điều đó mọi nơi từ trường học, chung cư, nhà hàng,  cửa hàng...

Vậy chúng thực sự hiệu quả thế nào?

Thực tế các nước rửa tay chứa cồn Ethyl, và cồn chỉ làm cho các vi trùng không phát triển. Mặt trái của việc dùng cồn lên da làm mất đi dầu nhờn quan trọng của da và nó huỷ hoại các tế bào bảo vệ chúng ta một cách tự nhiên khỏi truyền nhiễm. Các nhà sản xuất sản phẩm thường nói là sản phẩm của họ có thể giết chết 99.99% tất cả các vi trùng mầm bệnh. Nhưng thực tế là có nhiều vi trùng không bị tiêu huỷ như Salmonella, E. Coli, Human Parvo, Botulism, Anthrax, H1N1 và Noro Virus.

Vậy đối với corona vi rút thì sao? Nước rửa tay thực sự không hiệu quả trong việc phòng vi rút này như quảng cáo. Một nghiên cứu về nước rửa tay có ethanol để xem khả năng có giết được vi rút cúm A (IVA) không và đã chỉ ra rằng hiệu quả cực kỳ thấp. Các nhà nghiên cứu nhận thấy nó mất 4 phút để nước rửa tay có thể loại bỏ được vi rút cúm (1) .

Gần đây thì các nhà sản xuất thêm một chất hoá học gọi là triclosan (2).  Nó được coi là một thuốc trừ sâu độc hại và liên quan đến giảm hệ miễn dịch, dễ bị truyền nhiễm sau này (3). Sau khi các nghiên cứu này công bố thì FDA đã cấm sử dụng triclosan trong nước rửa tay nhưng chúng vẫn được phép sử dụng để tạo ra xà phòng, nước xúc miệng, kem đánh răng(4).  

Trẻ em là bị ảnh hưởng nhất đến sức khoẻ khi dùng nước rửa tay. Bởi vì các sản phẩm nước rửa tay không được đóng kín bảo vệ. Chỉ cẩn uống một lượng nhỏ nước rủa tay có cồn có thể dẫn đến nhiễm độc, huỷ hoại lão và thậm chí chết. Nước rửa tay cũng chứa một độc tố khác gọi là Benzophenone-4, nó làm chậm sự phát triển giới tính bình thường của trẻ. Chất hoá học này cũng có thể gây ra bệnh tim mạch và làm nhiễm độc lão. Do đó cha mẹ cần hết sức cẩn trọng trước khi dùng nước rủa tay với trẻ.

Các nước rửa tay chứa lượng cồn từ 60-95%. Material Safety Data Sheet chỉ ra những cảnh báo sau về cồn Ethyl: Nó có thể gây ra nhiễm độc làm huỷ hoại gan và thận. Có thể gây ra tổn hại hệ thần kinh trung ương với các đặc điểm như quá khích, sau đó là đau đầu, chóng mặt và buồn nôn. Giai đoạn cuối có thể gây ra chết người do không thể hô hấp được (5).

Các ngành chăm sóc sức khoẻ dựa vào nước rửa tay để sử dụng cho thuận tiện vì không muốn mất thời gian. Nhưng nước rửa tay không bao giờ thay thế được cho xà phòng và nước.

Vậy có cách nào khác mà không sử dụng các chất hoá học độc hại ảnh hưởng cả con người và môi trường? Yes, đó chính là sản phẩm dầu triết suất tự nhiên từ một số loại cây. Một số đã được nghiên cứu có khả năng giết chết vi khuẩn, vi rút, nấm và các đặc tính vi sinh. 

Tham khảo

(1) https://msphere.asm.org/content/4/5/e00474-19  

(2) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6126357/     

(3)https://archive.epa.gov/pesticides/reregistration/web/html/triclosan_fs.html       

(4)https://www.aafp.org/news/health-of-the-public/20171222triclosanban.html

(5) https://fscimage.fishersci.com/msds/45409.htm               

Thời tiết Hà Nội mai và tuần sau có nhiều thay đổi bất ngờ

Trong hôm qua đến hôm nay chúng ta lại chứng kiến sự thay đổi bất ngờ của thời tiết ở Hà Nội: Hôm qua trời đầy nắng thì hôm nay khi chứng kiến sự trở lại của mây tầng thấp làm cho chúng ta hầu như không thể nhìn rõ mặt trời, làm cho bầu trời Hà Nội âm u và lạnh hơn so với hôm qua.

Chúng ta có thể xem lại hình ảnh từ vệ tinh 8am sáng nay, mây tầng thấp và sương mù bao phủ kín

 và 15h chiều hôm nay mây vẫn còn nhiều.

Ngày mai chúng còn thấy một sự thay đổi bất ngờ:  Hà Nội sẽ nhiều nắng hơn trong ngày mai Chủ Nhật và sẽ nắng to và nhiệt độ tăng cao nhất vào Thứ 2 tuần sau.  Nhiệt độ cao nhất thứ 2 có thể lên đến 35-36C.

Một sự thay đổi bất ngờ rất lớn nữa: đó là nhiệt độ, khi mà đêm thứ 2 không khí lạnh về làm cho nhiệt độ giảm nhanh. Chênh lệch trong 1 đêm có thể hơn 10C.

Một sự thay đổi bất ngờ nữa trong tuần sau: Thứ 5 và thứ 6 nhiệt độ lại tăng nhanh và khoảng đêm thứ 6 Hà Nội lại có không khí lạnh về làm cho nhiệt độ lại giảm. Chênh lệch thay đổi nhiệt độ có thể dưới 10C.

Nói tóm lại: Những ai mong nhìn thấy nắng ấm và thậm chí nóng thì có thể chờ đợi vào ngày mai và ngày kia trước khi chuẩn bị đón không khí lạnh trở lại

Bài toán xác suất thống kê đơn giản về vi rút cho học sinh phổ thông

Có lẽ tất cả chúng ta đều đang lo lắng về Corona Vi rút. Câu hỏi mà chúng ta có lẽ hay hỏi là mình sẽ bị vi rút này chứ? Nếu bị nó sẽ giết chết chúng ta không? Rõ ràng là không ai có thể đảm bảo chắc chắn sức khoẻ.

Chúng ta không kiểm soát được mọi thứ. Những thứ xấu xảy ra với những người tốt. Nhưng những thứ xấu xảy ra ít thường xuyên hơn đối với những người làm những điều đúng hơn bất kỳ ai khác. Bởi vậy những điều chúng ta làm là hết sức quan trọng.

Để trả lời câu hỏi chúng ta sẽ bị Virut này chứ và nó sẽ giết chết chúng ta chứ? Đầu tiên phải hỏi là nguy cơ lây bệnh là gì? Nếu tôi tiếp xúc với khu vực bệnh thì xác suất tôi bị bệnh là thế nào? Đây gọi là infection rate. Câu hỏi là nếu tôi bị truyền nhiễm vi rút thì xác suất nó giết chết tôi là bao nhiêu? Đây gọi là fatality rate

Công thức xstk cơ bản

Dưới đây là bài toán thống kê đơn giản, các bạn tính thì sẽ trả lời được câu hỏi trên.

Giả thiết là bạn đang sống trong 1 khu vực có dân số là 10 nghìn người. Dân số này có 1000 người nhiễm vi rút corona và 40 người chết. Hỏi tỉ lệ nhiễm là bao nhiêu %? Tỉ lệ chết là bao nhiêu %? Nguy cơ bạn bị cả nhiễm và chết từ vi rút bao nhiêu %? Xác xuất bạn thoát khỏi vi rut là bao nhiêu %?

Nhưng nếu như chúng ta tính số người nhiễm sai và khả năng bị nhiễm vi rút này nhiều hơn nhiều và có thể thưc tế số người nhiễm gấp 4 lần. Điều đó có làm cho bạn sẽ nhiều khả năng hơn bị chết vì vi rút này không? Vì sao?